{"id":5203,"date":"2021-12-13T11:11:47","date_gmt":"2021-12-13T10:11:47","guid":{"rendered":"https:\/\/nomagas.com.mk\/2021\/12\/13\/%d0%b5%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b3%d0%b5%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%bd%d0%b5%d0%b7%d0%b0%d0%b2%d0%b8%d1%81%d0%bd%d0%be%d1%81%d1%82-%d0%ba%d0%b0%d0%ba%d0%be-%d0%b7%d0%b0%d1%88%d1%82%d0%b8%d1%82%d0%b0\/"},"modified":"2026-01-02T11:44:04","modified_gmt":"2026-01-02T10:44:04","slug":"%d0%b5%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b3%d0%b5%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%bd%d0%b5%d0%b7%d0%b0%d0%b2%d0%b8%d1%81%d0%bd%d0%be%d1%81%d1%82-%d0%ba%d0%b0%d0%ba%d0%be-%d0%b7%d0%b0%d1%88%d1%82%d0%b8%d1%82%d0%b0","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/2021\/12\/13\/%d0%b5%d0%bd%d0%b5%d1%80%d0%b3%d0%b5%d1%82%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d0%bd%d0%b5%d0%b7%d0%b0%d0%b2%d0%b8%d1%81%d0%bd%d0%be%d1%81%d1%82-%d0%ba%d0%b0%d0%ba%d0%be-%d0%b7%d0%b0%d1%88%d1%82%d0%b8%d1%82%d0%b0\/","title":{"rendered":"PAVAR\u00cbSIMI ENERGJETIK SI MBROJTJE NGA NDIKIMET KEQDASH\u00cbSE"},"content":{"rendered":"<p>Kompania shtet\u00ebrore e gazit \u201cGazprom\u201d \u00ebsht\u00eb furnizuesi m\u00eb i madh me gaz i shteteve t\u00eb Evrop\u00ebs. Rusia ofron zakonisht gaz me \u00e7mim t\u00eb lir\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb leht\u00eb i qassh\u00ebm, gj\u00eb q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Evrop\u00ebs t\u00eb heqin nga p\u00ebrdorimi th\u00ebngjillin dhe centralet atomike si burim energjie.<\/p>\n<p>Por, furnizimi me gaz nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtje teknike. Var\u00ebsia e nj\u00eb vendi nga gazi i Rusis\u00eb i jep Kremlinit hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr ndikim n\u00eb pun\u00ebt e brendshme t\u00eb atij vendi. Gazi natyror p\u00ebrb\u00ebn 22 p\u00ebrqind\u00ebshin e energjis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb shfryt\u00ebzuar n\u00eb Evrop\u00eb, ku Rusia \u00ebsht\u00eb furnizuesi m\u00eb i madh.<\/p>\n<p>Kjo e b\u00ebn kontinentin e vjet\u00ebr m\u00eb t\u00eb ekspozuar ndaj ndikimit rus, i cili shpesh prodhon konflikte dhe p\u00ebrplasje q\u00eb p\u00ebrputhen me gjeostrategjin\u00eb ruse.<\/p>\n<p><strong>BALLKANI N\u00cb RRJEDH\u00cbN E GAZIT RUS<\/strong><\/p>\n<p>Vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor po ashtu jan\u00eb t\u00eb varura nga gazi i Rusis\u00eb. Ky rajon tradicionalisht \u00ebsht\u00eb par\u00eb nga Moska si pjes\u00eb e sfer\u00ebs s\u00eb ndikimit t\u00eb saj. Nj\u00ebjt\u00eb si Evropa, edhe gjasht\u00eb vendet e Ballkanit \u2013 Serbia, Kosova, Maqedonia e Veriut (RMV), Shqip\u00ebria, Mali i Zi dhe Bosnja e Hercegovina \u2013 furnizohen me gaz kryesisht nga \u201cGazprom\u201d. A mund Rusia t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb k\u00ebt\u00eb varshm\u00ebri si mjet p\u00ebr t\u00eb rritur ndikimin?<\/p>\n<p>Bajram Rexhepi, drejtor i kompanis\u00eb shtet\u00ebrore t\u00eb RMV \u201cResurset Komb\u00ebtare Energjetike\u201d thot\u00eb se energjia \u00ebsht\u00eb faktori ky\u00e7 n\u00eb gjeopolitik\u00ebn e k\u00ebtij shekulli. Por thekson se, p\u00ebrve\u00e7 Serbis\u00eb, vendet tjera t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor, nuk p\u00ebrdorin shum\u00eb gaz natyror.<\/p>\n<p>\u201cEdhe kjo sasi e vog\u00ebl q\u00eb p\u00ebrdoret \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht gaz nga Rusia\u201d, thekson Rexhepi n\u00eb nj\u00eb bised\u00eb p\u00ebr \u201cThe Geopost\u201d.<\/p>\n<p>\u201cRajoni i Ballkanit Per\u00ebndimor \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak i cenuesh\u00ebm sesa pjesa tjet\u00ebr e Evrop\u00ebs Lindore dhe e BE-s\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Viteve t\u00eb fundit kemi qen\u00eb d\u00ebshmitar\u00eb, se vende t\u00eb fuqishme brenda BE-s\u00eb kan\u00eb treguar nj\u00eb munges\u00eb solidarizimi dhe disharmoni t\u00eb jasht\u00ebzakonshme me shtete t\u00eb Evrop\u00ebs Lindore. Kjo prodhon nj\u00eb cenueshm\u00ebri t\u00eb lart\u00eb n\u00eb k\u00ebto shtete dhe d\u00ebme t\u00eb pallogaritshme ekonomike dhe gjeopolitike\u201d, thot\u00eb Rexhepi.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, shum\u00eb projekte jan\u00eb realizuar q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim diversifikimin e furnizimeve me gaz t\u00eb Evrop\u00ebs dhe ballkanit. L\u00ebshimi n\u00eb p\u00ebrdorim i rrjedh\u00ebs Jugore \u2013 TAP dhe nd\u00ebrtimi i LNG terminaleve t\u00eb reja n\u00eb rajon vler\u00ebsohet se n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb konsiderueshme e kan\u00eb zvog\u00ebluar varshm\u00ebrin\u00eb energjetike nga Rusia. T\u00eb gjitha k\u00ebto parakushte, megjithat\u00eb, nuk kan\u00eb arritur ta neutralizojn\u00eb Rusin\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cBesoj se e kemi t\u00eb qart\u00eb se energjetika \u00ebsht\u00eb arma m\u00eb e fuqishme gjeopolitike sot\u201d, thot\u00eb Rexhepi. Por, shton ai, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr ekonomia e tregut \u00ebsht\u00eb vlera fundamentale e sistemeve demokratike. N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb Rexhepi rikujton se RMV si shtet ka pranuar t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb objektivat e \u201cEU-Green Deal\u201d, q\u00eb deri n\u00eb vitin 2050 t\u00eb \u00e7lirohemi nga shfryt\u00ebzimi i burimeve fosile t\u00eb energjis\u00eb. Kjo k\u00ebrkon investime t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb kapacitete t\u00eb reja dhe ekologjike, nd\u00ebrkoh\u00eb por edhe krijon nj\u00eb zbraz\u00ebti n\u00eb tregun energjetik.<\/p>\n<p>\u201cRusia sigurisht q\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm spektator i k\u00ebtij tranzicioni. N\u00eb k\u00ebt\u00eb shum\u00ebk\u00ebnd\u00ebsh interesash, nj\u00eb strategji afatgjate dhe mjesht\u00ebri politike \u00ebsht\u00eb m\u00eb se e nevojshme, por shpeshher\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe e pamjaftueshme\u201d, thot\u00eb Rexhepi. \u201cUn\u00eb besoj se ne si shtet jemi n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb mbar\u00eb p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00ebndrueshm\u00ebri energjetike, por fatkeq\u00ebsisht jemi aktor shum\u00eb i vog\u00ebl n\u00eb kuptimin energjetik dhe jemi n\u00eb var\u00ebsi direkte nga orientimet e aktor\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj\u201d.<\/p>\n<p><strong>RRITJA E \u00c7MIMEVE P\u00cbR SHKAKTIMIN E KRIZ\u00cbS<\/strong><\/p>\n<p>Kriza energjetike n\u00eb Evrop\u00eb, e cila u shfaq n\u00eb tetor, \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmia m\u00eb e dukshme e var\u00ebsis\u00eb s\u00eb Evrop\u00ebs nga rrjedhat e gazit rus. Paralelisht me uljen e rezervave evropiane, \u00e7mimet standarde t\u00eb gazit shkuan deri m\u00eb 162 euro (188 dollar\u00eb) p\u00ebr megavat-or\u00eb. Krahasuar me fillimin e vitit 2021, kur nj\u00eb megavat-or\u00eb ishte vet\u00ebm 20 euro, \u00e7mimi tash \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb p\u00ebr tet\u00eb her\u00eb. Kjo ndodhi pasi n\u00eb shtator u l\u00ebshua n\u00eb p\u00ebrdorim \u201cRrjedha Veriore\u201d e gazit, t\u00eb cil\u00ebn \u201cGazprom\u201d filloi ta mbush\u00eb n\u00eb llogari gazsjell\u00ebsit q\u00eb kalon n\u00ebp\u00ebr Ukrain\u00eb.<\/p>\n<p>Por, Rexhepi thot\u00eb se ka disa faktor\u00eb q\u00eb kan\u00eb ndikuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb kriz\u00eb: \u201cI pari ishte rritja e m\u00ebnj\u00ebher\u00ebshme e k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr resurse t\u00eb energjis\u00eb n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Evrop\u00ebs pas p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb situat\u00ebs epidemiologjike dhe gjat\u00eb dimrit m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb se zakonisht. I dyti, k\u00ebt\u00eb ver\u00eb kishte nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb disfavorshme p\u00ebr prodhimin e energjis\u00eb elektrike nga burimet e renovueshme, dhe sidomos ato me er\u00eb. Dhe i treti, q\u00eb \u00ebsht\u00eb faktori kryesor i kriz\u00ebs, \u00ebsht\u00eb reduktimi i menj\u00ebhersh\u00ebm i rrjdh\u00ebs se gazit rus nep\u00ebr Ukrain\u00eb, pasi ato filluan t\u00eb mbushin gazsjell\u00ebsin n\u00eb rrjedh\u00ebn e re Baltike\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb, Bashkimi Evropian \u00ebsht\u00eb duke reduktuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb konsiderueshme p\u00ebrdorimin e qymirit dhe energjis\u00eb b\u00ebrthamore p\u00ebr prodhimin e energjis\u00eb elektrike.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebtu duhet t\u00eb k\u00ebrkohet shkaku kryesor i k\u00ebsaj krize energjetike\u201d, shton Rexhepi. Sipas tij, efektet negative ekonomike tani m\u00eb jan\u00eb reale, edhe p\u00ebrkund\u00ebr subvencionimit dhe intervenimeve q\u00eb b\u00ebjn\u00eb shumica e qeverive n\u00eb vendet e BE-s\u00eb, dhe t\u00eb rajonit.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se n\u00eb shum\u00eb shtete do ket\u00eb inflacion bile edhe dyshifror\u00eb p\u00ebr shkak se shumica e industrive jan\u00eb n\u00eb var\u00ebsi direkte nga energjia elektrike dhe gazi natyror\u201d, thekson Rexhepi.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare nga e vitit t\u00eb kaluar, n\u00eb RMV jan\u00eb harxhuar rreth 7400 GWh energji elektrike dhe rreth 3200 GWh gaz natyror. Pjesa d\u00ebrmuese e gazit natyror shfryt\u00ebzohet p\u00ebr prodhimin e energjis\u00eb elektrike nga kompania \u201cTeTo\u201d. Kjo kompani ishte n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb oligarkut nga Rusia, Leonid Lebedev, i cili n\u00eb vitin 2019 e \u00e7oi kompanin\u00eb n\u00eb falimentim. \u201cTeTo\u201d ishte kompani e p\u00ebrbashk\u00ebt Lebedevit dhe SHA \u201cToplifikacija\u201d nga Shkupi, e cila q\u00eb nga viti 1997 ka punuar me saldo pozitive. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkak, ekspert\u00ebt kan\u00eb ngritur alarmin se b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr falimentim t\u00eb rrejsh\u00ebm me q\u00ebllim q\u00eb Lebedev t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 150 milion\u00eb euro nga kompania.<\/p>\n<p><strong>LIDHJA N\u00cb RRJEDHAT ALTERNATIVE<\/strong><\/p>\n<p>RMV aktualisht ka vet\u00ebm nj\u00eb linj\u00eb nd\u00ebrlidh\u00ebse t\u00eb furnizimit me gaz nga Bullgaria, me kapacitet prej 800 milion\u00eb m3 n\u00eb vit. Gazi q\u00eb vjen nga Bullgaria \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt i prodhuar n\u00eb Rusi.<\/p>\n<p>\u201cKjo do t\u00eb thot\u00eb se jemi krejt\u00ebsisht t\u00eb varur nga gazi Rus\u201d, thot\u00eb Rexhepi. \u201cNe jemi duke b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje maksimale q\u00eb vitin e ardhsh\u00ebm t\u00eb filloj\u00eb nd\u00ebrtimi i linj\u00ebs s\u00eb interkonekcionit m\u00eb Greqin\u00eb dhe k\u00ebshtu do t\u00eb krijojm\u00eb qasje p\u00ebr furnizim nga shum\u00eb burime t\u00eb tjera. Plani jon\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb deri n\u00eb fund t\u00eb vitit 2023 kjo linj\u00eb t\u00eb jet\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorim dhe t\u00eb kemi shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr burime furnizimi.\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb planin e brendsh\u00ebm, ku duhet t\u00eb nd\u00ebrtohet rrjeti primar dhe sekondar i gazsjell\u00ebsit, ka shum\u00eb vonesa. Ka koh\u00eb q\u00eb paralajm\u00ebrohet nd\u00ebrtimi i gazsjell\u00ebsit n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, por ekonomit\u00eb dhe amvis\u00ebrit\u00eb ende nuk arrijn\u00eb ta shfryt\u00ebzojn\u00eb si energji.<\/p>\n<p>Drejtori Rexhepi thot\u00eb se planifikimi dhe nd\u00ebrtimi i kapaciteteve energjetike nuk \u00ebsht\u00eb se b\u00ebhet p\u00ebr nj\u00eb vit. \u201cNatyra e k\u00ebtyre projekteve k\u00ebrkon nj\u00eb planifikim afatgjat\u00eb. Gazi natyror p\u00ebrdoret edhe sot, por jo n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb masovike. Plani jon\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb ket\u00eb shfryt\u00ebzim masiv, por t\u00eb ket\u00eb edhe arsyeshm\u00ebri ekonomike\u201d.<\/p>\n<p>Ai njofton se jan\u00eb nd\u00ebrtuar rreth 270 km t\u00eb rrjetit t\u00eb transmisionit dhe mbeten edhe rreth 10 km q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfundohen projektet aktuale. \u201cAkoma jemi n\u00eb kriz\u00eb pandemie dhe nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb parashikime t\u00eb sakta. Megjithat\u00eb besoj se, n\u00ebse nuk paraqitet ndonj\u00eb situat\u00eb e jasht\u00ebzakonshme, vitin e ardhsh\u00ebm t\u00eb gjitha k\u00ebto akse do t\u00eb l\u00ebshohen n\u00eb p\u00ebrdorim dhe do t\u00eb kemi t\u00eb p\u00ebrzgjedhur edhe kompanin\u00eb q\u00eb do t\u00eb b\u00ebj\u00eb distribuimin n\u00ebp\u00ebr qytete\u201d, thot\u00eb Rexhepi.<\/p>\n<p>Paralajm\u00ebrimi i Qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs se do ta pezulloj\u00eb nd\u00ebrtimin e linj\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrlidhjes s\u00eb gazit me RMV, Rexhepi i vler\u00ebson si t\u00eb ngutshme.<\/p>\n<p>\u201cBesoj se \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb sqarohen disa fakte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. E para n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij interkonekcioni Kosova do t\u00eb mund t\u00eb furnizohet me gaz nga \u00e7do furnizues n\u00eb bot\u00eb, p\u00ebrfshi edhe LNG \u2013 Amerikane. E dyta, kjo infrastruktur\u00eb p\u00ebrve\u00e7 transmisionit t\u00eb gazit do t\u00eb mund t\u00eb shfryt\u00ebzohet edhe p\u00ebr transmision t\u00eb hidrogjenit. Pra, do t\u00eb shfryt\u00ebzohet edhe m\u00eb gjat\u00eb se n\u00eb 30 vitet e ardhshme. E treta , gazi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb resurs shum\u00eb m\u00eb ekologjik i energjis\u00eb dhe do t\u00eb jet\u00eb e vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb balancuar sistemin energjetik q\u00eb pretendohet t\u00eb bazohet n\u00eb burime t\u00eb renovueshme\u201d, thot\u00eb Rexhepi.<\/p>\n<p>Sipas tij, n\u00ebse Kosova pezullon k\u00ebt\u00eb projekt at\u00ebher\u00eb n\u00eb 10 viteve t\u00eb ardhshme do t\u00eb rris\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme varshm\u00ebrin\u00eb e energjetike nga importi i energjis\u00eb elektrike.<\/p>\n<p>\u201cKjo mund t\u00eb krijoj\u00eb jostabilitet ekonomik dhe rritje t\u00eb ndjeshme t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb inflacionit\u201d, thekson Rexhepi.<\/p>\n<p>Autor: Xhelal Neziri, bashk\u00ebpun\u00ebtor i The Geopost nga Shkupi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kompania shtet\u00ebrore e gazit \u201cGazprom\u201d \u00ebsht\u00eb furnizuesi m\u00eb i madh me gaz i shteteve t\u00eb Evrop\u00ebs. Rusia ofron zakonisht gaz me \u00e7mim t\u00eb lir\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb leht\u00eb i qassh\u00ebm, gj\u00eb q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Evrop\u00ebs t\u00eb heqin nga p\u00ebrdorimi th\u00ebngjillin dhe centralet atomike si burim energjie. Por, furnizimi me gaz nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-5203","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-35"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5203"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5205,"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5203\/revisions\/5205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nomagas.com.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}